เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2569 ดร. พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย พร้อมด้วยคุณจีรพันธ์ อัศวะธนกุล รองประธานกรรมการหอการค้าไทย ดร. วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา รองประธานกรรมการหอการค้าไทย คุณวิบูลย์ สุภัครพงษ์กุล รองประธานกรรมการหอการค้าไทย คุณสุริยนต์ ตู้จินดา ที่ปรึกษาสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย คุณกฤษณ์ ณ ลำเลียง ที่ปรึกษาหอการค้าไทย คุณไกรสินธุ์ วงศ์สุรไกร กรรมการรองเลขาธิการสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย คุณวชิรพงษ์ ปรีชาว่องไวกุล กรรมการปฏิคมสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย คุณศราวุฒิ รัชนกูล กรรมการสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย คุณยศธน กิจกุศล กรรมการสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย พร้อมด้วยผู้แทนคณะทำงาน Japan & Korea ให้การต้อนรับ Mr. ABE Ichiro ประธานองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (JETRO) และ Mr. KONDO Hiroyasu ประธานหอการค้าญี่ปุ่น-กรุงเทพฯ (JCC) พร้อมคณะ เพื่อแนะนำประธานคนใหม่ของ JCC, Bangkok และรายงานผลสำรวจแนวโน้มทางเศรษฐกิจของบริษัทร่วมทุนญี่ปุ่นในประเทศไทยประจำครึ่งปีแรก พ.ศ. 2569 ณ ห้องประชุม 3201 ชั้น 2 อาคารบรรเจิด ชลวิจารณ์ สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย โดยมีสาระสำคัญดังนี้
สภาหอการค้าฯ ได้กล่าวถึงทิศทางด้านการเมือง เศรษฐกิจ และการส่งเสริมการลงทุนของไทย โดยระบุว่า แม้ประเทศไทยอยู่ในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงด้านการบริหารงานภาครัฐ แต่ภาครัฐยังคงเดินหน้าประสานความร่วมมือกับภาคเอกชนอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะการทบทวนและปรับปรุงกฎหมาย กฎระเบียบ รวมทั้งการอำนวยความสะดวกด้านการออกใบอนุญาตและการให้บริการภาครัฐ เพื่อช่วยลดอุปสรรคแก่ภาคธุรกิจและนักลงทุน อีกทั้งยังกล่าวย้ำถึงโครงการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน ที่จะมีส่วนช่วยผลักดันไทยเข้าสู่ OECD ขณะเดียวกัน ภาครัฐก็มุ่งดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศและกระจายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจไปยังหลายประเทศ โดยญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในประเทศเป้าหมายสำคัญ ทั้งนี้ เน้นย้ำให้นักลงทุนศึกษากฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้าและสัดส่วนของเนื้อหาและมูลค่าที่เกิดขึ้นในประเทศไทยอย่างถี่ถ้วน เพื่อให้การลงทุนก่อให้เกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทย ทั้งการจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยีและองค์ความรู้ และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายธุรกิจไทย เพื่อสร้างสมดุลระหว่างผลประโยชน์ของนักลงทุนกับการสร้างมูลค่าและประโยชน์แก่เศรษฐกิจไทยอย่างเป็นรูปธรรม
จากการรายงานผลสำรวจประจำครึ่งปีแรก 2569 พบว่า ดัชนีแนวโน้มเศรษฐกิจ (Diffusion Index : DI) ปรับตัวลดลงอยู่ที่ -6 (ตัวเลขคาดการณ์) เทียบกับในช่วงครึ่งปีหลัง 2568 ที่มีค่า 0 และในช่วงครึ่งหลังของปี พ.ศ. 2569 คาดว่าจะลดลงถึง -7 ซึ่งสะท้อนภาพการชะลอตัวของเศรษฐกิจไทย โดยการลดลงของค่าดัชนีประจำครึ่งปีแรกของปี 2569 นั้นมีสาเหตุจากราคาวัตถุดิบและค่าขนส่งที่สูงขึ้น ซึ่งได้รับผลกระทบมาจากสถานการณ์ในตะวันออกกลางเป็นหลัก รวมถึงการส่งออกที่ชะลอตัวลง แม้ว่าอุปสงค์ในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และการลงทุนด้านโรงงานและเครื่องจักรยังคงแข็งแกร่งก็ตาม
ในด้านแนวโน้มการส่งออก 37% ของบริษัทผู้ตอบแบบสำรวจคาดว่าการส่งออกจะเพิ่มขึ้น ในช่วงครึ่งหลังของปีพ.ศ. 2569 และ 42% ของบริษัทคาดว่าการส่งออกจะคงที่ อย่างไรก็ตาม บริษัทที่คาดว่าการส่งออกจะเพิ่มขึ้นมากกว่า 20% มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นโดยเฉพาะในภาคเครื่องจักรทั่วไป ภาคไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์
ส่วนข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลไทยที่บริษัทร่วมทุนญี่ปุ่นต้องการมากที่สุดคือ “มาตรการรับมือสถานการณ์ในอิหร่าน (รักษาเสถียรภาพราคาและการรักษา ความมั่นคงด้านอุปทาน)” (33%) ประเด็นรองลงมา ได้แก่ “การปรับปรุงกระบวนการขอคืนภาษีและกระบวนการตรวจสอบภาษี (เช่น ความซับซ้อนของขั้นตอนการขอคืนภาษี และความไม่สอดคล้องกันในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่)” (31%) และ “การแก้ไขปัญหาหนี้ครัวเรือน” (30%) ส่วนประเด็นอื่น ๆ ที่บริษัทในอุตสาหกรรมการผลิตจานวนมากเลือกตอบ ได้แก่ “การส่งเสริมมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ (มาตรการกระตุ้นการบริโภค, ด้านสินค้าคงทน)” (32%)
ประเด็นด้านความไม่แน่นอนด้านภูมิรัฐศาสตร์จากนโยบายภาษีศุลกากรของสหรัฐฯ พบว่าบริษัทส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่า “แทบไม่มีผลกระทบ” (42%) และ “มีผลกระทบบ้าง” (39%) สำหรับมาตรการรับมือกับความไม่แน่นอนจากนโยบายภาษีศุลกากรของสหรัฐฯ บริษัทส่วนใหญ่คาดหวัง “การสนับสนุนผ่านมาตรการด้านภาษี ด้านการเงิน และเงินอุดหนุน” (29%) ตามด้วย “การสนับสนุนการขยายตลาดภายในประเทศ” (26%) และ “การสนับสนุนการขยายตลาดไปยังประเทศที่สาม เช่น การผลักดัน FTA” (24%)
เมื่อสอบถามบริษัทเกี่ยวกับผลกระทบจากราคาน้ำมันดิบ ต้นทุนโลจิสติกส์ และการหยุดชะงักด้านโลจิสติกส์ จากความไม่แน่นอนที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ในอิหร่าน 47% ระบุว่า “มีผลกระทบบ้าง” และ 42% ระบุว่า “มีผลกระทบอย่างมาก” โดยรวมแล้วประมาณ 90% ของบริษัทได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ บริษัทจึงปรับตัวด้วยการ “กระจายแหล่งจัดหาวัตถุดิบและพลังงาน” (46%) ตามด้วยการมี “มาตรการรับมือกับราคาพลังงานที่เพิ่มขึ้น” (41%) นอกจากนี้ บริษัทส่วนใหญ่คาดหวังให้รัฐบาลไทยมี “มาตรการรักษาเสถียรภาพราคาพลังงาน” (78%) รองลงมาคือ “การสนับสนุนผ่านมาตรการด้านภาษี ด้านการเงิน และเงินอุดหนุน เพื่อรับมือกับต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจากต้นทุนโลจิสติกส์และความล่าช้าในการขนส่ง” (51%) และ “การรักษาเสถียรภาพอุปทานพลังงาน” (46%)
ช่วงท้ายของการหารือ ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวโน้มธุรกิจและความท้าทายของบริษัทญี่ปุ่นในไทย โดยภาคค้าปลีกชะลอตัวจากภาวะเศรษฐกิจและต้นทุนที่สูงขึ้น ในขณะที่ไทยมีจุดแข็งด้านอุตสาหกรรมสนับสนุนและการจัดซื้อภายในประเทศ แต่เผชิญการแข่งขันด้านราคาและผลกระทบจากสินค้านำเข้าราคาต่ำผ่าน E-commerce ส่วนด้าน AI บริษัทญี่ปุ่นอยู่ระหว่างการทดลองใช้ โดยมีข้อกังวลด้านบุคลากร ความปลอดภัยของข้อมูล และความคุ้มค่าในการลงทุน รวมถึงอุปสรรคด้านกฎระเบียบ นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้หารือถึงการใช้ RVC และเครือข่ายการผลิตในอาเซียน เพื่อเสริมความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทานและสนับสนุนการส่งออกของไทย
