หอการค้าไทยร่วมขับเคลื่อน “Positive Lists” ยกระดับอุตสาหกรรมอาหารอนาคตไทย สู่เป้าหมาย 500,000 ล้านบาท
เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 ดร.วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา ประธานคณะกรรมการอาหารแปรรูปและอาหารแห่งอนาคต เข้าร่วมเป็นวิทยากรภายในงาน From Science to Shelf: Positive Lists ณ ห้องประชุม ชั้น 14 สอวช. อาคารจัตุรัสจามจุรีย์
ซึ่งจัดขึ้นโดยความร่วมมือของหน่วยงานพันธมิตร ได้แก่
• กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
• สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ
• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
• สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
• หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถการแข่งขัน
• สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน)
• สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
• สถาบันอาหาร
• สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย
• สมาคมการค้าอาหารอนาคตไทย
• ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย
เป้าหมาย คือ ตั้งเป้าเพิ่มมูลค่าอุตสาหกรรมอาหารอนาคตของไทย จาก 350,000 ล้านบาท เป็น 500,000 ล้านบาท ภายในปี 2570
ประเด็นสำคัญคือ บัญชีข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพ (Health Claims) ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SME และ Startup สามารถนำผลวิจัยที่ผ่านการรับรองมาใช้พัฒนาผลิตภัณฑ์ได้รวดเร็วขึ้น โดยลดต้นทุนการวิจัยได้ถึง 70% และลดระยะเวลาการนำสินค้าเข้าสู่ตลาดจากประมาณ 2 ปี เหลือเพียง 2 เดือน ปัจจุบันมีรายการในบัญชีแล้ว 16 รายการ และมีเป้าหมายขยายเป็น 150 ข้อความกล่าวอ้าง ภายในปี 2570
Highlight สำคัญภายในงาน
- ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกล่าวแสดงความยินดีและประกาศเจตนารมย์ความร่วมมือ โดยเน้นย้ำว่า ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ (Super Aging Society) ส่งผลให้ “อาหารอนาคต” เป็นอุตสาหกรรมที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ต่อประเทศ
ดังนั้น การลงทุนในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ สารสกัดสำคัญ อาหารเฉพาะบุคคล อาหารทางการแพทย์ และ Positive Lists จะเป็นกลไกสำคัญในการสร้างอุตสาหกรรมแห่งอนาคต และช่วยเปลี่ยนผ่านโครงสร้างเศรษฐกิจของไทย ตั้งแต่ภาคเกษตร อุตสาหกรรมอาหาร ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงในอนาคต
- (ช่วงเช้า) การเสวนา หัวข้อ "Synergistic Government บูรณาการยกระดับอาหารอนาคตไทย สู่เป้าหมาย 500,000 ล้านบาท"
- ผู้ร่วมเสวนา
• นายศึกษิษฎ์ ศรีจอมขวัญ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (ฝ่ายการเมือง)
• นายสัตวแพทย์ ยุคล ลิ้มแหลมทอง คณะกรรมการอาหารแห่งชาติ
• ดร.สิริพร พิทยโสภณ รองผู้อำนวยการ สอวช.
• เภสัชกรหญิง สุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา
• นางสาวรวินันท์ ฉ่ำเฉลิม รองเลขาธิการสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
• ดร.วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา รองประธานกรรมการหอการค้าไทย
ดำเนินรายการโดย คุณสิรินยา ลิม ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส สอวช.
ข้อสรุปจากการเสวนา
1) Future Food เป็นอุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุทำให้ความต้องการอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ อาหารเฉพาะบุคคล และอาหารเพื่อสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน ภาครัฐจำเป็นต้องสร้างระบบอาหารที่มีความเพียงพอ หลากหลาย มีคุณภาพ ใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน และสามารถนำองค์ความรู้มาต่อยอดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ
2) การขับเคลื่อนดังกล่าวต้องเชื่อมโยงงานวิจัยกับความต้องการของภาคธุรกิจ การสนับสนุนงานวิจัยควรมุ่งเน้นประเด็นที่มีผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมอย่างแท้จริง รวมถึงการปิดช่องว่างของอุตสาหกรรม การพัฒนานักวิจัย และการเชื่อมโยงเครือข่ายพันธมิตร เพื่อให้ผลงานวิจัยสามารถนำไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้มากขึ้น
3) Positive Lists เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการเร่งการพัฒนาผลิตภัณฑ์ จำเป็นต้องขยายฐานข้อมูลวิชาการและงานวิจัย รวมถึงพัฒนาความเข้าใจของผู้บริโภคและผู้ประกอบการเกี่ยวกับ “คำกล่าวอ้างเชิงหน้าที่ของอาหาร” เพื่อให้การพัฒนาผลิตภัณฑ์และการสื่อสารคุณประโยชน์ของอาหารมีความชัดเจนและอยู่บนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์
4) ปัจจุบัน อย. อยู่ระหว่างการพัฒนากลไกสนับสนุนการใช้ Positive Lists สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้จัดทำแนวทางและคู่มือเกี่ยวกับการกล่าวอ้างหน้าที่ของสารอาหาร พืช วัตถุดิบ และองค์ประกอบต่าง ๆ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลเข้าสู่กระบวนการพิจารณาได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะกรณี อาหารสูตรครบถ้วน ซึ่งมีการกำหนดองค์ประกอบด้านสารอาหารไว้อย่างชัดเจน หากผู้ประกอบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด อาจช่วยลดความจำเป็นในการดำเนินการศึกษาวิจัยทางคลินิกเพิ่มเติมในบางกรณี และช่วยลดระยะเวลาในการพัฒนาผลิตภัณฑ์
5) การเพิ่มมูลค่าอาหารต้องเชื่อมโยงกับการสื่อสารคุณประโยชน์อย่างมีหลักฐาน Future Food ของไทยมีศักยภาพในตลาดส่งออก และปัจจุบันมีสัดส่วนการส่งออกประมาณ 10% ของการส่งออกอาหารทั้งหมด การยกระดับจากการขายวัตถุดิบไปสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง จำเป็นต้องอาศัยทั้งงานวิจัย มาตรฐาน กฎระเบียบ และการสื่อสารคุณประโยชน์ของผลิตภัณฑ์ที่น่าเชื่อถือ
- (ช่วงบ่าย) การเสวนา "Winning the Claim Game: Positive list สินค้าผ่านเคลมไว เพิ่มโอกาสใหม่ให้ผู้ประกอบการไทยได้เร็วขึ้น" ร่วมเสวนาโดย
• ศ. ดร.ณัฐดนัย หาญการสุจริต ผู้อำนวยการแผนอาหารมูลค่าสูง หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถการแข่งขัน
• นางสาวกุลวรา โชติพันธุ์โสภณ รองผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน)
• ผู้อำนวยการกองอาหาร หรือผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
• ดร.ธีรญา กฤษฎาพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท สเปเชี่ยลตี้ เนเชอรัล โปรดักส์ จำกัด (มหาชน)ดำเนินรายการโดย รศ. ดร.ณัฏฐวี เนียมศิริ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ข้อสรุปจากการเสวนา
1) กลไก Positive List Health Claims เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการเปลี่ยนงานวิจัยและวัตถุดิบทางการเกษตรของไทยให้เป็นผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าสูง โดยเชื่อมโยงตั้งแต่ งานวิจัย → การรับรองทางวิทยาศาสตร์ → การพัฒนาผลิตภัณฑ์ → การนำไปใช้เชิงพาณิชย์ (Science to Shelf)
2) จุดเปลี่ยนสำคัญของอุตสาหกรรม ปัจจุบันผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs มีข้อจำกัดจากต้นทุนการวิจัยและการพิสูจน์ประสิทธิผลที่สูง โดยการทดสอบทางคลินิกอาจมีค่าใช้จ่ายประมาณ 2–4 ล้านบาท และใช้เวลานานในการนำผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาด
3) กลไก Positive List จึงช่วยลดอุปสรรคดังกล่าว โดยมีศักยภาพในการ
- ลดต้นทุนการวิจัยและพิสูจน์ประสิทธิผลได้ประมาณ 70%
- ลดระยะเวลาการนำผลิตภัณฑ์เข้าสู่ตลาดจากประมาณ 2 ปี เหลือราว 2 เดือน
- เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการนำข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และผ่านการรับรองจาก อย. ไปใช้ได้ หากผลิตภัณฑ์เป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด ปัจจุบันมีรายการที่ประกาศใช้แล้ว 16 รายการ และอยู่ระหว่างการพัฒนาเพิ่มเติมอีก 48 รายการ โดยมีเป้าหมายขยายให้ครอบคลุม 150 รายการภายในปี 2570
โอกาสทางเศรษฐกิจ จากรายการที่มีอยู่ คาดว่าจะสามารถต่อยอดให้ผู้ประกอบการกว่า 1,800 ราย นำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ โดยเฉพาะการยกระดับวัตถุดิบไทยที่มีศักยภาพ เช่น ภูคาว หม่อน พริกไทย งาม้อน ข้าวสี มะเขือเทศ และสมุนไพรไทยต่าง ๆ ให้ก้าวสู่ผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชันและอาหารอนาคตที่มีมูลค่าสูงขึ้น
ประเด็นสำคัญของการขับเคลื่อนไม่ได้อยู่เฉพาะที่การวิจัย แต่ต้องสร้างระบบนิเวศที่เชื่อมโยงตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่
เกษตรกร → วัตถุดิบที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ → การวิจัย → ผู้ผลิต → ตลาด
โดยเฉพาะการสร้าง “Connector” หรือตัวกลางที่ช่วยลดความเสี่ยงและเชื่อมโยงผู้ประกอบการกับแหล่งวัตถุดิบและงานวิจัย รวมถึงการพัฒนามาตรฐานการผลิตตั้งแต่ต้นน้ำ เพื่อให้สารสำคัญในวัตถุดิบมีความสม่ำเสมอและสามารถนำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ได้จริง
Positive List จึงไม่ควรถูกมองแค่บัญชีรายการสารสำคัญ แต่ควรพัฒนาให้เป็น โครงสร้างพื้นฐานของอุตสาหกรรมอาหารอนาคต ที่ช่วยลดช่องว่างระหว่าง “Science to Shelf” และสร้างระบบเชื่อมโยงตั้งแต่วัตถุดิบ งานวิจัย มาตรฐาน การผลิต จนถึงตลาดส่งออก
คณะกรรมการอาหารแปรรูปและอาหารแห่งอนาคต สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย พร้อมสนับสนุนการขยาย Positive List ให้ครอบคลุมวัตถุดิบไทยที่มีศักยภาพ การพัฒนามาตรฐานวัตถุดิบให้มีสารสำคัญคงที่ การสนับสนุนเทคโนโลยีการสกัด และการผลักดันให้เกิดการยอมรับ Positive List ในระดับนานาชาติ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารไทยในอนาคต
Cr.Agri&Food TCC&BOT
#อาหารแห่งอนาคต
#FutureFood
#Positivelists
